Reisverslag Kameroen
Jacqueline Brens, Fondsmanager Cordaid Kinderstem, bezocht van 30 april 2006 tot en met 4 mei 2006 het project Chaîne des Foyers de St Nicodème in Kameroen. Lees hier haar hele reisverslag.

30 april 2006 De vlucht gaat goed, we worden wel veel gecontroleerd, maar verder geen bijzonderheden. We worden opgewacht op het Vliegveld van Douala door Daniel van onze lokale partnerorganisatie Chaîne des Foyers de St Nicodème We logeren bij de Procure. Het is basic maar prima en veilig.

1 mei 2006 Het is de dag van de arbeid. Dat wordt hier groots gevierd, dus de winkels zijn dicht en alle 'werkers' lopen rond in hun uniformen, op weg naar een grote optocht. Omdat iedereen kleding van zijn of haar werkgever draagt krijgen ook wij een T-shirt aan van Chaîne des Foyers de St Nicodème. We rijden door de stad, die opvallend lelijk en vies is. Zelfs de hoofdstraat stelt niks voor. Veel wegen zijn onverhard, met gaten en kuilen, dus of we over 3 dagen de knalpijp nog onder de auto hebben zitten.....

We komen aan in, wat lijkt, een klein sloppenwijkje. Hier zit het eerste opvanghuis: Het luisterhuis. Hier wonen de kinderen niet, maar ze komen hier overdag. Er wordt met ze gepraat en er wordt exact uitgezocht wat hun problemen zijn, of ze nog contact met hun familie hebben, ze kunnen zich hier wassen en ontspannen (circus oefeningen).

• Achille Mbobo, 14 jaar
  Hij komt nu 1 maand naar het opvanghuis en wil heel graag een artiest worden (tekenen). Als hij straks wellicht naar school kan denkt hij dat hem dat ook wel gaat lukken. Hij is tot de 3^e klas naar school geweest. Achille wilde wel bij zijn moeder blijven maar ze hadden geen geld om voor hem te zorgen. Zijn vader kent hij niet. Hij moest bij een oom gaan wonen, maar dat wilde hij niet want die sloeg hem eb toen is hij weg gelopen. Hij leeft nu 4 maanden op straat en zijn moeder heeft hij niet meer gezien. Hij mist haar heel erg. Het moeilijkste van het leven op straat is de eenzaamheid. Hij heeft geen vrienden. Allen hier in het luisterhuis zijn ze aardig voor hem.

Daarna rijden we door naar het meisjeshuis. Dit is een preventiehuis, dus de meisjes wonen hier niet. Vaak zijn de gezinnen zo arm dat de meisjes niet naar school kunnen en de enige manier om geld voor het gezin te verdienen is als ze in de prostitutie gaan. Dit willen ze hier voorkomen door de meisjes les te geven en vaardigheden te leren zoals schoenen maken, computer skills, naaien. Zo hebben de meisjes een kans om op een andere manier geld te verdienen en kunnen ze hun familie ervan overtuigen dat ze niet de prostitutie in hoeven.

• Kelly Noko, 16 jaar
  Ze gaat niet meer naar school en komt naar het opvanghuis zodat ze niet op straat rond hangt en door mannen wordt meegenomen. Hier leert ze van alles en krijgt ze ook nog wat les. De schoenen en tassen die ze hier maken verkopen ze op de markt. Ze wil graag kleermaakster worden maar heeft geen naaimachine. Haar ouders hebben geen werk, ze proberen wat rijst in te kopen en met winst te verkopen om wat geld te verdienen. Een nichtje van haar was ook in dit opvanghuis geweest en zij heeft Kelly ook hierheen gebracht. Haar droom is om een succesvolle onderneemster te worden.

Door naar Foyer Brazzaville (sinds 1998) Hier zitten de jongere jongens die zich al wel weer een beetje aan regelmatig leven aan kunnen passen, niet naar hun familie terug kunnen (konden ze niet vinden of zijn te arm) en wel naar school gaan. De jongens zijn 12-16 jaar oud.

Na school eten ze hier, ze doen activiteiten en huiswerk en slapen hier. De slaapzalen zien er vreselijk uit. Gammele stapelbedden met matrassen die echt ontzettend oud zijn. Er wordt constant geprobeerd om met de ouders van de kinderen in gesprek te komen/blijven omdat het het beste is als zij uiteindelijk weer de verantwoordelijkheid voor hun kind op zich nemen. Als dat niet lukt, proberen ze de kinderen een praktische opleiding te geven zodat ze met die skills later geld kunnen verdienen.

De meeste kinderen hier zijn drop-out en lopen dus ver achter op school. Het is niet een kwestie van: “wat wil je worden”, want er zijn veel redenen waarom dat fout kan gaan. Reïntegratie in de samenleving is het allerbelangrijkste. Alleen educatie is lang niet genoeg. Juist de samenleving wil deze kinderen niet. Het zijn outcasts. Bad Kids. Ook als ze uit het opvanghuis komen houden ze het stereotype van straatkind, dus dief of crimineel. Een van de jongens (Jean Duplex) heet ons welkom en geeft een hele speech. Hij vertelt dat elke jongen een eigen taak in het huis heeft. De ene is hoofd van een slaapkamer, een ander veegt iedere dag de vloer van de woonkamer en weer een anders is verantwoordelijk voor het verwijderen van spinnenwebben. Het lijken simpele taken, maar juist het nemen en voelen van verantwoordelijkheden is voor deze jongens moeilijk.

• Gilbert Petnga (de oudste leraar van St Nicodème) vertelt:
  Er wonen hier 25 kinderen. Het is niet alleen armoede waarom ze hier zitten, maar juist de sociale incoherentie zorgt voor veel problemen. Bijvoorbeeld:
  - Ouders dwingen hun kind tot een godsdienst die ze niet willen
  - Moeder kreeg jong een kind, heeft zelf ambities, opa en oma moeten voor het kind zorgen en zijn te oud. Het kind zoekt liefde en gaat de straat op.
  - Families lieten de kinderen in het dorp achter en halen ze later naar de stad om te helpen. Het kind ziet de slechte omstandigheden, kan niet terug naar het dorp en rent weg van huis
  - Seksueel misbruik
  - Weeskinderen waar niemand naar omkijkt
  In het luisterhuis (1^e fase) proberen ze al dit soort dingen uit te vinden. Pas dan kun je een plan maken om een kind echt te helpen. St. Nicodème probeert alle kinderen die willen en kunnen te helpen. Waarom hij dit werk doet? Liefde voor de medemens! Want juist door “hardship” leer je wat liefde is. Gilbert is zelf getrouwd en heeft 2 kinderen.
  
  In Foyer Brazzaville vangen ze nu ook 2 meisjes op. Die waren zo mishandeld of misbruikt dat ze ze wel op moesten vangen, ook al is dit een jongenshuis. In een aparte kamer. Maar ze zijn op zoek naar een plek om evt. ook een meisjes opvanghuis te starten.

We gaan door naar Foyer PK 24 Dit is na het luisterhuis de tweede fase van het proces. Hier worden de kinderen gestabiliseerd. Dit huis ligt 24 km buiten Douala, zodat het minder makkelijk is voor de jongens om terug te gaan naar de straat. Hier leren de jongens discipline en weer volgens normale regels en omgangsnormen in een normaal ritme te leven. Er wordt les gegeven, als ze er aan toe zijn gaan de jongens naar school, er is tijd voor sport en ze oefenen circusactiviteiten. Deze zijn belangrijk omdat het leuk is, maar ook omdat ze het echte leven vertegenwoordigen: je moet hard werken om het te leren. Het gaat met vallen en opstaan en als het niet lukt begin je opnieuw en moet je gewoon doorzetten! Als je het echt wilt en je best doet dan kun je het leren!

2 mei 2006 We ontmoeten Rodrigue. Toen hij 11 was liep hij weg van huis. Zijn ouders woonden in één huis met zijn oom en tante. De oom beschuldigde hem ervan dat hij geld gestolen had en heeft hem helemaal in elkaar geslagen. Op straat verdiende hij geld door autoruiten te wassen en vuilnis uit te zoeken en bruikbare dingen (blikjes, stukjes autoband) te verkopen. Toen hij 18 was kwam hij terecht bij St Nicodème. Het voelde als een familie, hij kreeg weer liefde. Hij kreeg de kans om weer terug naar school te gaan, maar het is niet gelukt om zijn diploma te halen. In de foyers leerde hij jongleren en hij bleek er goed in te zijn. Nu werkt hij bij St Nicodème als een van de trainers van het circusproject.

We bezoeken het Centre Seconde In dit huis worden de wat oudere jongens opgevangen (15-22). Ze zijn verdeeld in 2 groepen. 1 groep gaat naar school, de andere groep krijgt een praktische opleiding. Ook jongens die het niet redden als ze eenmaal op zichzelf wonen komen hier terug en worden weer opgevangen. Soms geeft dat extra problemen omdat ze vaak al ouder zijn dan sommige van de begeleiders.

• Roger Billa (17)
  Roger zit in dit opvanghuis. Hij leidt ons rond, toont de studiezaal en de bakkerij die ernaast gebouwd wordt. Hier willen ze bakkerstraining gaan geven, en het brood gebruiken voor eigen consumptie en voor de verkoop. Roger wil dolgraag bakker worden. De werkplaats is echter nog niet open. Het duurt al 2 jaar. De machines staan bij de haven maar het lukt niet om ze ingevoerd te krijgen.Wanneer ze denken dat ze van start kunnen? Er wordt gelachen. Dit is Afrika: dat kan over een maand of over 2 jaar zijn.

In de kerk naast dit opvanghuis trainen de circus leraren. We gaan kijken en maken kennis. Ze geven een super show en Myrte (ambassadeur van de ASN jeugdspaarrekening, die gekoppeld is aan dit project van Kinderstem) doet nog even mee. 

 

• We bezoeken Maimuna. Een meisje uit het meisjeshuis dat in een restaurant stage mag lopen. Als ze dit afrondt krijgt ze een certificaat waarmee ze hopelijk werk in een keuken kan vinden. Het werk is niet moeilijk, maar ze krijgt maar net genoeg stagevergoeding om de taxi te betalen en meestal mag ze niet eten in haar stagerestaurant. Het is zwaar, maar deze stage geeft haar wel de kans om aan de prostitutie te ontsnappen.
  
• We bezoeken Viktor Kenfack (25) en zijn vriend Stefan Ngahe (22)
  Viktor heeft op straat geleefd en veel gestolen om te overleven. Hij noemt deze periode “het vrije leven” Ze kennen elkaar uit het opvanghuis. Ze hebben het hele project afgerond maar vonden geen baan. Wel hebben ze alle twee een praktijkopleiding gehad. Viktor is goed in het repareren van koelkasten. Zijn vriend is metaalbewerker. St Nicodème heeft ze een microkrediet gegeven om een eigen zaakje te starten. Ze hebben een ruimte gehuurd en zijn nog maar net van start. Het is moeilijk om klanten te vinden. Ze maken kandelaars en vragen ons of we deze in Nederland willen aanprijzen.

3 mei 2006 Op zijn Afrikaans vertrekken we een uur te laat. Op weg naar het kantoor van onze partnerorganisatie St. Nicodème. We ontmoeten de medewerkers en krijgen uitleg over het project. Eigenlijk is ieder kind dat ze helpen een project op zich en er wordt voor ieder kind een persoonlijk plan gemaakt. Tegen het eind van hun verblijf in het project krijgen ze een beetje zakgeld en wordt ze geleerd om te sparen. Als ze dit goed doen krijgen ze van St. Nicodème wat extra zodat ze een klein startkapitaaltje hebben. Alle kinderen blijven ze volgen en helpen, ook als ze uit de opvanghuizen zijn. Of ze nu alleen wonen of weer bij hun familie, er wordt contact gehouden. Het is wel een probleem als de kinderen ver van Douala gaan wonen. Er is geen geld om ze te bezoeken, maar dan probeert St Nicodème altijd in die plaats een organisatie te vinden die de kinderen voor ze in de gaten houdt en helpt.

We gaan door naar Sumoca, een groot autobedrijf waar een aantal jongens uit het project stage mag lopen. Waarom Sumoca dit doet? Omdat het management het goed vindt om op deze manier ook iets bij te dragen aan de samenleving. Daarna reiden we door naar de lagere school in Brazzaville. Veel van de kinderen uit de foyer Brazzaville gaan hier naar school. Eigenlijk is een uniform verplicht, maar als er geen geld voor is mogen ze ook zonder uniform komen.

• Tijdens de lunch ontmoeten we Joachim Engo (25)
  Hij wil liever niet op de foto en is erg verlegen. Hij vertelt dat hij op 16 jarige leeftijd de straat op is gegaan. Vanwege de armoede en familieproblemen. Zijn vader kende hij niet. Zijn moeder had verschillende kinderen van verschillende mannen. Op straat leefde hij door zich als sjouwer te verhuren. Na een jaar hoorde hij via andere kinderen van St Nicodème. In het begin was het moeilijk, want hij werd door de andere kinderen vaak geslagen. Joachim bleek erg slim. Op school deed hij het zo goed dat hij zelfs naar de universiteit is gegaan: civiele techniek. Nu loopt hij stage bij een architectenbureau en huurt hij een eigen flatje. Het is niet mooi, maar hij heeft weinig keus. Wel heeft hij weer contact met zijn familie. Over 6 maanden is de stage klaar en er is al gezegd dat hij dan bij hetzelfde bedrijf een baan krijgt. Ooit wil hij graag kinderen, maar hij wil niet dat ze net als hem op straat terecht komen. Het is zijn levenswens om andere mensen te kunnen helpen. Daniel (van St Nicodème) legt uit dat dit wel een succesverhaal is, maar dat er veel problemen zijn. De universiteitsopleiding van Joachim was erg duur. Voor dat geld hadden ook 3 kinderen naar de middelbare school kunnen gaan. Bovendien is het bijna onmogelijk om werk of stageplekken te vinden voor de kinderen/jongeren uit het project, want in de ogen van de gemeenschap blijven ze uitschot. Een vooroordeel en een probleem dat lastig op te lossen is.

We rijden door de sloppen (het is een wonder dat de knalpijp nog altijd onder de auto zit, ondanks diepe kuilen in de wegen) naar een reguliere school. Hier geven de circusleraren van St Nicodème les aan gewone kinderen. Ze zoeken “risico kinderen” uit: kinderen niet zo slim of lui zijn. Zo proberen ze te voorkomen dat het fout met ze gaat en ze wellicht ook op straat belanden.

In Foyer Brazzaville geven de kinderen deze namiddag nog een optreden voor ons. Ze hebben er overduidelijk veel lol in. Ook wordt er basketbal gespeeld. 2 Jongens die hun armen vooruit steken vormen de baskets! Zo kan het ook.

4 mei 2006 De laatste dag. Tot nu toe was het warm, vochtig en droog, maar vanmorgen komt de regen met bakken naar beneden. Uiteindelijk vertrekken we toch om nog even bij het meisjeshuis langs te gaan en nog een keer naar PK 24 (opvang buiten de stad) te gaan. We hadden de kinderen beloofd om cola mee te nemen, dus die belofte moeten we nakomen. Er wordt als we aankomen les gegeven. Het gaat over de gevaren van het leven op straat. Over drugs en wat dat met je doet, over verslaving, over verkrachting etc. Noodzakelijke kennis voor deze jongens die nog maar net van straat zijn.

Verder leggen ze uit dat er iedere week een vergadering is waarin de dossiers van alle kinderen worden besproken. Ze kijken naar gewelddadigheid, vloeken, zijn ze serieus bezig met waar het hier om gaat, houdt hij zich aan de regels, hoe is de hygiëne, gebruikt hij nog drugs etc. Zo wordt per kind gekeken waar ze de komende week aandacht aan gaan besteden en of een kind er klaar voor is om naar één van de andere opvanghuizen in de stad te gaan en met school of een vaktraining te beginnen. Alle jongens zitten hier minimaal 9 maanden.

Na de les is het tijd voor lunch. We blijven nog even kletsen en nemen dan afscheid. Terug naar het hotel om onze tas in te pakken en naar het vliegveld te gaan.

Datum laatste wijziging: 7 juni 2007